مهاجرت به آلمان

آلمان مسیرهایش را بر پایهٔ سطح مهارت دسته‌بندی می‌کند، نه بر پایهٔ ملیت یا سرمایه. همین باعث می‌شود پرسش نخست همیشه یکی باشد: مدرک یا سابقهٔ شما در آلمان به رسمیت شناخته می‌شود یا نه. پاسخ این پرسش تعیین می‌کند کدام درها برایتان باز است.

• دارندگان مدرک دانشگاهی و حقوق بالا: کارت آبی اروپا، سریع‌ترین مسیر به اقامت دائم
• متخصصان بدون قرارداد قبلی: Chancenkarte یا ویزای جست‌وجوی کار برای یافتن کارفرما در محل
• جوانان بدون مدرک دانشگاهی: Ausbildung، یعنی کارآموزی دستمزدی سه‌ساله
• دانشجویان: ویزای تحصیلی با شهریهٔ اندک دانشگاه‌های دولتی و حساب مسدود
• پژوهشگران، خوداشتغال‌ها و خانواده‌ها: مسیرهای جداگانه با سنجه‌های خاص خودشان

در عمل بیشتر متقاضیان ایرانی از دو مسیر وارد می‌شوند: تحصیل، یا قرارداد کاری مستقیم در رشته‌های فنی و درمانی. مسیرهای دیگر بسته نیستند، اما هر کدام یک پیش‌نیاز سنگین دارند که نمی‌شود دورش زد — از تأیید مدرک تا نظر مثبت نهاد صنفی.

دو چیز در آلمان تقریباً هیچ مسیری را دور نمی‌زنند: سطح زبان و پذیرش مدرک. نخستین کاری که هر متقاضی باید انجام دهد این است که وضعیت مدرکش را در پایگاه anabin ببیند؛ مدرک‌ها به سه دستهٔ پذیرفته، پذیرفته با شرط و ناپذیرفته تقسیم می‌شوند و دستهٔ میانی همان جایی است که پرونده‌ها معطل می‌مانند.

• زبان: برای Ausbildung و مشاغل درمانی معمولاً B1 یا B2، برای بسیاری از مشاغل فنی گاهی انگلیسی کافی است
• به‌رسمیت‌شناسی مدرک دانشگاهی از مسیر رسمی، پیش از ثبت درخواست ویزا
• به‌رسمیت‌شناسی مدرک حرفه‌ای برای مشاغل دارای پروانه، مانند پرستاری و برق
• ترجمهٔ رسمی و تأییدشدهٔ مدارک تحصیلی، شناسنامه و سند ازدواج
• اثبات تأمین هزینهٔ زندگی، معمولاً از راه حساب مسدود آلمانی

نکتهٔ عملی برای متقاضی داخل ایران این است که یادگیری زبان و پروندهٔ به‌رسمیت‌شناسی را هم‌زمان پیش ببرید. هر دو ماه‌ها طول می‌کشند و هیچ‌کدام به نوبت سفارت وابسته نیستند، پس تنها بخش‌هایی از مسیرند که واقعاً در کنترل خود شما هستند.

بازار کار آلمان در رشته‌های فنی، درمانی، مراقبت و فناوری اطلاعات کمبود نیروی آشکار دارد و در همین رشته‌هاست که کارفرما حاضر می‌شود فرایند طولانی استخدام از خارج را بپذیرد. بیرون از این رشته‌ها، رقابت با نیروی داخلی و اروپایی جدی است.

• قرارداد کاری آلمان دورهٔ آزمایشی دارد و در همان دوره فسخ آسان‌تر است
• بیمهٔ درمانی اجباری است و سهم قابل‌توجهی از حقوق را می‌گیرد، در برابر پوشش گسترده
• مالیات پلکانی و طبقه‌بندی مالیاتی خانوار، خالص دریافتی را از ناخالص بسیار دورتر می‌کند
• اجارهٔ مسکن در مونیخ و فرانکفورت چند برابر شهرهای کوچک‌تر شرق آلمان است
• ثبت محل سکونت در همان روزهای نخست ورود، پیش‌نیاز افتتاح حساب و بیمه است

سال نخست معمولاً صرف کارهای اداری و تثبیت زبان می‌شود. کسانی که پیش از ورود زبان را تا سطح کاربردی رسانده‌اند، تفاوت را در همان ماه‌های نخست می‌بینند: از سرعت یافتن مسکن تا امکان تغییر کارفرما بدون از دست دادن اقامت.

مسیر آلمان هنوز روی کارایران فعال نشده است. یعنی برای این کشور شرکتی احرازهویت نکرده‌ایم و صفحهٔ فهرست شرکت‌های آلمان هم منتشر نشده. صفحاتی که در این بخش می‌بینید معرفی مسیرهاست و پشت آن‌ها پیشنهاد قیمتی از هیچ شرکتی وجود ندارد.

• می‌توانید درخواستتان را همین حالا ثبت کنید؛ پرونده در نوبت می‌ماند و چیزی از شما دریافت نمی‌شود
• با فعال شدن مسیر، درخواست‌های در نوبت به شرکت‌های احرازهویت‌شدهٔ همین کشور معرفی می‌شوند
• تا آن زمان، کارهای بدون واسطه را خودتان جلو ببرید: زبان، ترجمهٔ مدارک و پروندهٔ به‌رسمیت‌شناسی
• به هیچ واسطه‌ای که ادعا می‌کند نوبت سفارت را زودتر می‌گیرد اعتماد نکنید

رایج‌ترین آسیب در این مسیر، پرداخت پول به واسطه‌هایی است که وعدهٔ قرارداد کاری آلمانی می‌دهند. قرارداد واقعی همیشه مستقیم از خود کارفرما می‌آید و در سامانهٔ رسمی قابل راستی‌آزمایی است؛ هر قراردادی که تنها از راه یک واسطه دیده شود، باید پیش از هر پرداختی بررسی شود.

آلمان از نظر هزینه‌های دولتی یکی از ارزان‌ترین مقصدهاست؛ سنگینی بودجه جای دیگری است. حساب مسدود، دوره‌های زبان و ماه‌های نخست زندگی پیش از نخستین حقوق، سه قلمی‌اند که بیشترین رقم را به خود می‌گیرند.

• حساب مسدود با موجودی سالانهٔ اعلام‌شده، که خرج نیست اما باید موجود باشد
• دوره‌های زبان تا سطح مورد نیاز، معمولاً چند ترم پیاپی
• ترجمهٔ رسمی، تأییدها و پروندهٔ به‌رسمیت‌شناسی مدرک
• هزینهٔ سفر برای نوبت سفارت و انگشت‌نگاری، اگر نوبت داخل ایران در دسترس نبود